Ô nhiễm nước từ sản xuất bún tại xã Khắc Niệm

             Xã Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh với dân số là 10.486 người, có 7 thôn là thôn Đông, Đoài, Sơn, Thượng, Tiền Trong, Tiền Ngoài và Mồ, nổi tiếng với nghề làm bún truyền thống. Nghề làm bún đem lại việc làm và thu nhập khá cho hàng nghìn người dân nơi này. Nhiều gia đình ở Khắc Niệm đã trở nên giầu có nhờ nghề này. Tuy nhiên, song song với sự phát triển  đó, hàng ngày người dân Khắc Niệm phải sống trong môi trường nguồn nước, không khí bị ô nhiễm nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh.

           Trước đây hầu hết các gia đình của xã Khắc Niệm đều làm bún bằng phương pháp thủ công truyền thống với quy mô nhỏ khoảng 1-2 tạ/ngày/hộ. Sau năn 1995, do nhu cầu thị trường ngày càng tăng các hộ làm bún đã đầu tư các máy ép sợi với công suất lên tới 1,5-3 tấn bún/máy/ngày. Đến nay hơn 300 hộ làm bún của Khắc Niệm tập trung tại 3 thôn Tiền Trong, Tiền Ngoài, Mỗ với dân số khoảng hơn 4.000 người. Sản lượng bún trung bình hàng năm của Khắc Niệm đã lên tới vài chục nghìn tấn bún/năm do đã có hàng trăm máy ép sợi được đầu tư và đi vào hoạt động. Ngoài ra, các hộ gia đình còn tận dụng những nguyên liệu dư thưa để chăn nuôi gia súc gia cầm. Lượng nước thải không qua xử lý xả ra cống rãnh, ao hồ, cống lộ thiên của Khắc Niệm cũng lên tới hàng nghìn mét khối/ngày. Nước thải chảy từ các hộ gia đình đọng lại lại trong cống rãnh, kênh mương, ao tù, những ngày nắng nóng bốc mùi hôi thối khiến cho người dân trong xã phải luôn luôn đeo khẩu trang ngay cả khi ở nhà, và nhà thì luôn luôn phải đóng kín cửa. Những ngày mưa, nước thải tràn ra đường, đổ về các ao hồ, đồng ruộng làm ảnh hưởng tới sức khỏe, cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của người dân.
Rất bức xúc vì tình trạng ô nhiễm, một người dân xã Khắc Niệm đã bày tỏ: "Ai cũng có tư tưởng cứ tống khứ chất thải ra khỏi nhà là xong, nên chẳng mấy chốc cống rãnh, ao hồ đã đầy, tắc nghẽn. Gió nồm đã khổ, mưa còn khổ hơn, nhiều khi đi đường nhưng phải lội bì bõm trong nước thải, phân lợn, chân tay thì ngứa ngáy lở loét, nhà của lúc nào cũng phải đóng im ỉm.

           Theo thống kê của xã Khắc Niệm, hiện cả xã mới có gần 100 hộ xây hầm biogas để chứa nước thải, còn phần lớn nước thải vẫn được người dân xả thẳng ra mương, ao, hồ. Do hệ thống mương xuống cấp, nên các chất thải ứ đọng lại, gây tắc nghẽn, tràn lênh láng ra đường bốc mùi hôi thối. Không khí ở Khắc Niệm cũng bị ô nhiễm trầm trọng vì người dân dùng quá nhiều than tổ ong để đun nấu. Một trong những nguyên nhân khác làm cho nguồn nước ở Khắc Niệm ô nhiễm đó là nước thải chăn nuôi.

           Chưa có con số thống kê đầy đủ nhưng đã có rất nhiều người ở xã Khắc Niệm mắc các bệnh về đường hô hấp, ngoài da. Theo ông, Nguyễn Thành Đôn - Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Khắc Niệm cho biết: Có nhiều nguyên nhân khiến làng nghề bún ô nhiễm: Do thiếu mặt bằng nên các hộ phải sản xuất tại nhà; Do nhiều ao hồ đã bị lấp để xây nhà dẫn đến việc điều tiết nước kém hiệu quả; Sản xuất nhỏ lẻ, kỹ thuật lạc hậu, không chú trọng đến vấn đề xử lý nước thải.....

           Năm 2007 xã Khắc Niệm đã dành khu đất khoảng 2000 m2 để đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải với quy mô 450m3/ngày đêm, bao gồm khu xử lý và áo chứa nước đã qua xử lý. Đây là dự án thí điểm đầu tiên của cả nước sử dụng công nghệ xử lý nước thải phi tập trung DEWATS với tổng kinh phí xây dựng công trình hơn 4 tỉ đồng do Viện Khoa học Thủy lợi thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm chủ dự án. Tuy nhiên sau gần 2 năm triển khai xây dựng và hoàn thành vào năm 2009, hệ thống xử lý nước thải này chỉ hoạt động được trong khoảng 1 năm. Do tổng lưu lượng nước thải ra từ hoạt động làm bún đã lên đến 2500 m3/ngày, nên hệ thống xử lý không thể đáp ứng được. Đến nay hệ thống hoàn toàn không làm việc. Các bể xử lý và áo chứa nước sau xử lý đã trở thành nơi lưu giữ nước thải và chất thải ứ đọng tại đây, gây mùi hôi thối.




Nối tiếp hệ thống xử lý này là kênh thoát nước với chiều dài gần 500m và rộng 2-3m, chạy từ thôn Tiền Ngoài đến thôn Mỗ. Con kênh này đã từng phục vụ cho hoạt động tưới tiêu nông nghiệp. Nhưng nay đã là một con kênh chết với bùn thối và nước thải từ trong làng chảy ra tràn ngập mặt kênh. Nước thải màu đen này chảu vào kênh 4 xã và tiếp đó là chảy vào sông Tào Khê tỉnh Bắc Ninh. Toàn bộ đoạn kênh dài khoảng 7 km từ thôn Tiền Trong đi qua 4 xã này đã bị ô nhiễm nghiêm trọng do nước thải từ làm bún và nước thải chăn nuôi từ nhiều cơ sở chăn nuôi dọc hai bờ kênh. Không biết bao giờ thì vấn đề này mới được kiểm soát, chỉ biết rằng từ giờ tới lúc đó thì người dân xã Khắc Niệm vẫn phải sống chung với ô nhiễm và phải đối mặt với những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn từ ô nhiễm môi trường.









 

Nguồn: Liên minh Nước sạch

Các bài liên quan

Liên minh Vận động Chính sách Ngăn ngừa và Kiểm soát Ô nhiễm nước
Phòng 501 – 502, Nhà E1, Khu ngoại giao đoàn Trung Tự Số 6, Đặng Văn Ngữ, Đống Đa, Hà Nội

Điện Thoại:043-9728 063/064
Website: http://ccw.vn
Copyright © 2013 Liên minh vận động chính sách và kiểm soát ô nhiễm nước - All right reserved