Tầm tham gia: Yếu tố quyết định sự đột phá trong vận động chính sách về Kiểm soát Ô nhiễm Nước

Cuộc họp đầu tiên do Liên minh Nước sạch tổ chức vào ngày 27/12/2013 tại Hà Nội nhằm đóng góp cho Luật Bảo vệ Môi trường (BVMT) sửa đổi là một cuộc họp đầy xúc động: Có khoảng 45 đại biểu tham gia bao gồm các nhà nghiên cứu từ các tổ chức NGO, các trường đại học như Đại học Tây Bắc, Đại học Cần Thơ, Đại học Bách khoa thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Hà Nội, một số cán bộ quản lý cấp phòng từ cơ quan quản lý môi trường nhà nước, một số chuyên gia thể chế về đánh giá tác động môi trường, quan trắc môi trường, đa dạng sinh học, quản lý ô nhiễm, một nhà báo, một đại diện của một công ty. Chủ trì hội thảo là các thành viên chủ chốt của Liên minh Nước sạch. Hội thảo đã thảo luận và cùng quyết định một việc quan trọng: thay vì đi sâu vào câu chữ trong các điều của Luật BVMT sửa đổi, các khuyến nghị tập trung vào sự cần thiết phải có một Luật chuyên biệt về Kiểm soát Ô nhiễm nước (KSONN).

Trong Hội thảo có một câu hỏi trăn trở là liệu đề xuất một Luật chuyên biệt về KSONN ở Việt Nam có là một đề xuất tham vọng một cách không thực hay không? Tiếp cận ai đây? Quy trình làm Luật hiện nay còn cánh cửa nào mở ra cho sáng kiến Luật mới không? Tổng cục Môi trường và Bộ Tài nguyên Môi trường thì đã quá bận với Luật BVMT sửa đổi. Quốc hội là cơ quan lập pháp, nơi có thể đưa ra sáng kiến Luật, nhưng tiếp cận với Quốc hội bằng cách nào? Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) mặc dù có thể đưa ra sáng kiến Luật nhưng cũng chưa có tiền lệ nào….

Mười một tháng sau đó, vào thứ Bảy, 22/11/2014, Liên minh Nước sạch cùng với VUSTA tổ chức hội thảo “Ô nhiễm nước và các Ảnh hưởng tới Sức khỏe – Kinh tế: Góc nhìn Chính sách”, cũng tại Hà Nội. Hội thảo mời khoảng 55 đại biểu tham dự. Tuy nhiên, so với một năm trước sự xúc động tăng lên bội phần. Ban chủ trì hội thảo gồm các lãnh đạo từ Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KHCNMT) Quốc hội; VUSTA; Tổng cục Môi trường. Tham gia là các đại biểu quốc hội thuộc Ủy ban KHCNMT, Ủy ban Pháp luật, đại biểu quốc hội tỉnh Cà Mau, cùng với rất nhiều các chuyên gia đến từ NGO, các viện nghiên cứu như Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam; Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Bền vững Nước sạch và Vệ sinh Môi trường; Viện Khoa học Môi trường; Viện Nghiên cứu Xã hội học; Vụ Luật pháp của Văn phòng Chính phủ. Về trình bày, Cục phó Cục Kiểm soát Ô nhiễm, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản, giảng viên trường Đại học Y tế Công cộng, Học viện Nông nghiệp đã có các báo cáo về thiệt hại do ô nhiễm nước đến sức khỏe và kinh tế. Liên minh Nước sạch đã chuẩn bị các phóng sự cập nhật về ô nhiễm nước trên cả nước và báo cáo về kinh nghiệm quốc tế, cũng như các đề xuất các bước tiếp của năm 2015 để thảo luận. Với sự chuẩn bị kỹ càng, ban chủ trì của Hội thảo đã tạo ra sự thảo luận sôi nổi và quyết liệt. Kết quả là toàn bộ Hội thảo đồng thuận với khuyến nghị “cần thiết đề xuất Luật KSONN vào chương trình xây dựng Luật của Quốc hội vào năm 2015”, Hội thảo cũng nhất trí là VUSTA cùng LMNS triển khai “Diễn đàn Bảo vệ Môi trường nước: Kiểm soát Ô nhiễm nước”, tạo điều kiện cho việc nghiên cứu và thảo luận thấu đáo mọi khía cạnh của KSONN, hỗ trợ nâng cao hiệu quả thực thi, sự minh bạch và hướng tới quản lý kết quả của Luật.

Đó là những định hướng chiến lược mang tính đột phá và bùng nổ. Những công việc đề ra đầy thách thức và khó khăn phía trước vì chưa có một tiền lệ nào. Tuy nhiên sự đồng hành của các cơ quan lập pháp, sự vào cuộc của các ban ngành , sự tham gia của các trường đại học, các nhà quản lý, các tổ chức nghiên cứu độc lập, các tổ chức phi chính phủ, các cộng đồng địa phương, và đặc biệt sự tham gia của mạng lưới truyền thông bao gồm các hang truyền hình, Tạp chí Môi trường, các nhà báo, giúp cho công tác vận động cho Luật KSONN được chú ý ở tầm quốc gia.

Có thể dùng cụm từ tầm tham gia thay cho cụm từ thường dùng là sự tham gia để mô tả câu chuyện thay đổi này. Sau một năm hoạt động, sự thay đổi nổi bật nhất được tạo ra chính là tầm tham gia vào các hoạt động của Liên minh không những lớn lên rất nhiều lần nhưng cũng rất sâu sắc.

Lớn ở chỗ các đại biểu tham gia hết sức đa dạng đại diện cho nhiều ngành, nhiều tổ chức xã hội, nhiều lớp, nhiều tầng, phủ sóng gần như toàn bộ các khía cạnh liên quan đến tầm kinh tế, xã hội, quản lý, thể chế của vấn đề quản trị nước.

Sâu sắc là ở chỗ sự tham gia của tất cả các bên ngày càng mạnh, mang tính liên tục, đồng hành, cùng suy nghĩ, cùng rút kinh nghiệm, cùng học và cùng làm, như một sự tự nguyện, một sự đóng góp, một sự cống hiến và trên hết là sự nhiệt huyết lan tỏa.

Có được tầm tham gia lớn và sâu sắc như vây là kết quả của một quá trình hoạt động và vận động bền bỉ, nhất quán của Liên minh Nước sạch. Hội thảo 22/11/2014 là hội thảo tiếp nối của rất nhiều hội thảo và các hoạt động liên tục và có hệ thống, bao gồm các nghiên cứu, các thảo luận và đặc biệt công tác truyền thông qua các kênh truyền hình, bản tin, báo chí. Hội thảo Quốc tế “Kiểm soát Ô nhiễm Nước tại Việt Nam: Thực tiễn và Chính sách” tháng 4/2014 với kết quả là bản khuyến nghị chính sách “Ngăn ngừa và Kiểm soát Ô nhiễm nước: Những khuyến nghị chính sách cho Luật BVMT sửa đổi và hướng tới xây dựng Luật Ngăn ngừa và Kiểm soát ô nhiễm nước ở Việt Nam” được chuyển tới các đại biểu quốc hội trong kỳ họp quốc hội tháng 5,6/2014. Các nghiên cứu của Liên minh được đăng trên Tạp chí Môi trường số chuyên đề về KSONN được chuyển tới các cơ quan quản lý môi trường cấp trung ương và các tỉnh. Liên minh cũng luôn báo cáo các kết quả hoạt động cho các nhà lập pháp, các nhà quản lý cao nhất của Tổng cục Môi trường và VUSTA và luôn nhận được sự ủng hộ và hỗ trợ cao nhất. Đồng thời Liên minh cũng mở rộng các hoạt động nghiên cứu tại các địa phương, cùng tổ chức hội thảo ở địa phương và trung ương giúp thu hút và tăng cường sự tham gia của các bên rộng rãi và đa dạng.

Chính các hoạt động đó đã tạo nền tảng cho tầm tham gia lớn và sâu sắc như đã viết ở trên. Điều đó đã tạo ra sự thay đổi căn bản về quy mô của sự vận động, tạo ra sự đồng thuận trong tư duy, giúp kiến tạo cấu trúc liên minh và giúp liên minh có những bước tiến đột phá trong tiến trình hình thành chính sách.

Liên minh Nước sạch
Hà Nội, ngày 31 tháng 12 năm 2014

Các bài liên quan

Liên minh Vận động Chính sách Ngăn ngừa và Kiểm soát Ô nhiễm nước
Phòng 501 – 502, Nhà E1, Khu ngoại giao đoàn Trung Tự Số 6, Đặng Văn Ngữ, Đống Đa, Hà Nội

Điện Thoại:043-9728 063/064
Website: http://ccw.vn
Copyright © 2013 Liên minh vận động chính sách và kiểm soát ô nhiễm nước - All right reserved