Xây dựng Nghị định của Chính phủ về một số biện pháp hạn chế đầu tư đối với một số ngành, nghề có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nước tại các lưu vực sông

Sự cần thiết xây dựng Nghị định
     
 Trước tình hình đó, giải pháp cơ bản để ngăn chặn tình trạng ô nhiễm, từng bước khắc phục và cải thiện môi trường nước các LVS là tăng cường đầu tư xử lý nước thải sinh hoạt; Quản lý chặt chẽ các nguồn thải (nước thải) từ hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, bao gồm cả kiểm soát nguồn thải hiện tại và dự báo, quy hoạch, quản lý các nguồn thải tương lai. Đối với các nguồn thải đã được quản lý và điều chỉnh bởi hệ thống các quy định pháp luật có liên quan như báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), Đề án BVMT, Giấy phép xả thải, hệ thống quy chuẩn, kế hoạch xử lý đối với các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng... Tuy nhiên, đối với các nguồn thải dự báo trong tương lai (đang trong quá trình dự kiến đầu tư) thì hiện nay hầu như chưa có công cụ nào về môi trường để các cấp quản lý kiểm soát, sàng lọc từ xa đối với các đối tượng có “nguy cơ” gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, tránh các tác động tiêu cực của việc đầu tư dự án vượt quá khả năng chịu tải của môi trường nước LVS. Vì vậy, việc ban hành quy định về các ngành, nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần hạn chế đầu tư tại một số địa bàn thuộc các LVS là cần thiết và cấp bách.
 
Việc ban hành quy định này có thể tác động trước mắt đến tình hình thu hút đầu tư của một số địa phương, đặc biệt là địa phương ven các đoạn sông bị ô nhiễm ở hạ nguồn thuộc các LVS liên tỉnh. Tuy nhiên về lâu dài, việc hạn chế đầu tư một số ngành nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường sẽ có tác động tích cực nhằm bảo vệ và duy trì môi trường sinh thái, hướng tới sản xuất sạch, quy hoạch và sắp xếp hợp lý sản xuất, tăng cường áp dụng công nghệ mới, thiết bị tiên tiến trên các LVS nói riêng và toàn quốc nói chung.

Căn cứ xây dựng Nghị định
 
Trước thực trạng ô nhiễm môi trường do sản xuất, kinh doanh gây ra, một số địa phương thuộc lưu vực hệ thống sông Đồng Nai như Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu... đã ban hành một số quy định liên quan đến việc tạm dừng cấp phép, hạn chế đầu tư, hoặc quy định về điều kiện cấp phép cho một số ngành, nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh nhằm BVMT trên địa bàn. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật về đầu tư hiện hành thì các quy định liên quan đến cấm hoặc hạn chế đầu tư để đảm bảo tính pháp lý phải được ban hành dưới dạng Nghị định của Chính phủ.
    
Mặc dù, trong một số Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật như Luật Đầu tư 2005 (Điều 30, Điều 31); Luật Doanh nghiệp 2005 (Điều 7) đã quy định về các ngành, nghề, lĩnh vực cấm đầu tư, kinh doanh, hoặc đầu tư, kinh doanh có điều kiện; hay Luật BVMT 2005 cũng có quy định liên quan đến xây dựng các cơ sở sản xuất kinh doanh tại đô thị, khu dân cư (Điều 37, Điều 50) hoặc về phát triển mới các khu vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đô thị, dân cư tập trung trong LVS (Điều 60), tuy nhiên các văn bản này không quy định về “hạn chế đầu tư”. Việc ban hành quy định về hạn chế đầu tư đối với một số ngành nghề có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nước tại các LVS thuộc thẩm quyền của Chính phủ nhằm tăng cường quản lý trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và môi trường quy định tại khoản 5, Điều 10, Luật Tổ chức Chính phủ 2001, phù hợp với Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2008 và hệ thống các văn bản pháp luật về đầu tư và BVMT hiện hành.

Từ các căn cứ trên, Bộ TN&MT kiến nghị ban hành quy định về các ngành, nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần hạn chế đầu tư tại một số địa bàn thuộc các LVS dưới hình thức Nghị định của Chính phủ. Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải sau khi xem xét đã giao Bộ TN&MT xây dựng trình Chính phủ Nghị định này (Công văn số 5181/VPCP-KGVX ngày 26/7/2010 và số 5627/VPCP-KGVX ngày 30/7/2012 của Văn phòng Chính phủ).

    
Quá trình triển khai xây dựng Nghị định
 
Năm 2011, Tổng cục Môi trường đã thực hiện nhiệm vụ “Điều tra, khảo sát và đánh giá tình hình ô nhiễm môi trường do các loại hình sản xuất, kinh doanh gây ra trên LVS, phục vụ việc xây dựng “Nghị định Chính phủ quy định về các loại hình sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần cấm hoặc hạn chế đầu tư trên các LVS: Cầu; Nhuệ - Đáy, Đồng Nai”. Kết quả thực hiện nhiệm vụ đã điều tra, xác định được các loại hình, mức độ gây ô nhiễm, thực trạng xử lý nước thải của các loại hình công nghiệp có hoạt động xả thải trực tiếp vào 3 LVS; đề xuất các tiêu chí để đánh giá các cơ sở sản xuất, kinh doanh hiện có trên 3 LVS.
 
Từ kết quả của nhiệm vụ nêu trên, Bộ TN&MT đã giao Tổng cục Môi trường tiến hành xây dựng Nghị định của Chính phủ quy định về các ngành, nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần hạn chế đầu tư tại một số địa bàn thuộc các LVS liên tỉnh theo đúng trình tự, thủ tục hiện hành: Thành lập Ban soạn thảo Nghị định bao gồm đại diện các Bộ, ngành có liên quan; Thành lập Tổ biên tập Dự thảo Nghị định gồm đại diện các cơ quan có liên quan, các chuyên gia, nhà khoa học và quản lý; tổ chức nghiên cứu, xây dựng Dự thảo Nghị định…

Nội dung cơ bản của Dự thảo Nghị định

Trải qua quá trình tham vấn, chỉnh sửa nhiều lần, Dự thảo có tên gọi chính thức là “Nghị định của Chính phủ quy định về các ngành, nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần hạn chế đầu tư tại một số địa bàn thuộc các LVS liên tỉnh”.
Dự thảo Nghị định bao gồm 4 chương, 16 điều:
-       Chương 1: Những quy định chung (gồm 4 điều, quy định về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, giải thích từ ngữ, mục tiêu và một số quan điểm chỉ đạo);
-       Chương 2: Nguyên tắc hạn chế đầu tư đối với một số ngành, nghề, lĩnh vực có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường và hạn chế đầu tư một số địa bàn trên các LVS liên tỉnh (gồm 6 điều, quy định về các hình thức hạn chế đầu tư; các tiêu chí xác định ngành nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doạn cần hạn chế đầu tư; các khu vực, địa bàn thuộc các LVS liên tỉnh cần hạn chế đầu tư; nguyên tắc áp dụng việc hạn chế đầu tư đối với các ngành nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh tại một số địa bàn thuộc LVS liên tỉnh; trách nhiệm của Bộ TN&MT, UBND cấp tỉnh và các cơ quan hữu quan.
-        Chương 3: Các ngành, nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần hạn chế đầu tư tại một số địa bàn thuộc LVS Cầu, LVS Nhuệ - sông Đáy và lưu vực hệ thống sông Đồng Nai (gồm 3 điều, quy định cụ thể về các ngành, nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần hạn chế đầu tư tại một số địa bàn thuộc 3 LVS).
-       Chương 4: Điều khoản thi hành: (gồm 3 điều quy định về phân công trách nhiệm, tài chính và hiệu lực thi hành).
Việc triển khai xây dựng Nghị định đã được thực hiện một cách nghiêm túc, bài bản, theo đúng trình tự, thủ tục về xây dựng văn bản quy phạm pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, do đây là văn bản liên quan đến nhiều lĩnh vực và có tác động trực tiếp đến chính sách thu hút đầu tư nên việc tổ chức đánh giá, dự báo tác động của văn bản trong thực tế (bao gồm cả tác động tích cực và giảm thiểu tác động không mong muốn) là công việc không dễ dàng, đòi hỏi quá trình nghiên cứu, tham vấn cẩn trọng và nghiêm túc.

Trong bối cảnh thực trạng ô nhiễm môi trường nước các LVS đã đến mức báo động, việc triển khai xây dựng Nghị định về một số ngành nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cần hạn chế đầu tư tại một số địa bàn thuộc các LVS liên tỉnh là một trong những nhiệm vụ cần thiết và cấp bách. Cùng với hệ thống chính sách pháp luật về môi trường hiện hành, đây sẽ là một công cụ quản lý hữu hiệu góp phần nâng cao hiệu quả công tác khắc phục ô nhiễm, cải thiện môi trường nước các LVS, hướng tới phát triển bền vững.

Nguồn Tạp chí Môi trường

 

Các bài liên quan

Liên minh Vận động Chính sách Ngăn ngừa và Kiểm soát Ô nhiễm nước
Phòng 501 – 502, Nhà E1, Khu ngoại giao đoàn Trung Tự Số 6, Đặng Văn Ngữ, Đống Đa, Hà Nội

Điện Thoại:043-9728 063/064
Website: http://ccw.vn
Copyright © 2013 Liên minh vận động chính sách và kiểm soát ô nhiễm nước - All right reserved